آرشیو موضوعی: قالی بران

هنر قالیبافی در شهرستان خمین

قالی چیست ؟

قالی  نوعی زیرانداز بافته شده از  پشم ، الیاف پنبه و در بعضی موارد ابریشم است که معمولاً برای کف پوش زمین به کار می‌رود.
از آنجا که قالی و فرش همیشه نقش‌های زیبا بر خود داشته‌اند، امروزه به جنبهٔ تزئینی آن نیز توجه می‌شود.
به دست بافتهٔ پُرزدار و گره‌دار قالی گویند. همهٔ پژوهشگران بدون چون و چرا بر این نکته اعتراف دارند که قالی و قالی‌بافی از آسیا شروع شده است. پژوهشگران بر این عقیده‌اند که ترکستان، ایران و قفقاز می‌باید مهد اولیهٔ این هنر بوده باشند. از عباراتی که در انجیل و ادبیات کلاسیک آمده به این نتیجه رسیده‌اند که هنر شرقی قالی‌بافی مدت‌ها قبل از میلاد مسیح شناخته شده بوده و وجود داشته است

قالی خمین

 

تاریخچهٔ بافت قالی

تا آنجا که دانسته شده است، تاریخچه فرش یا قالی به هزارهٔ پنجم و ششمِ پیش از میلاد در آسیای مرکزی برمی‌گردد. قالی ایرانی پازیریک، قدیمی‌ترین قالیِ دستبافِ یافته‌شدهٔ جهان است که در سیبری کشف شده و بافت ایران در دوران هخامنشیان است. قالی‌بافی در سدهٔ ۱۰ میلادی به وسیلهٔ مورها به اسپانیا شناسانده شد. جنگ‌های صلیبی باعث شد تا قالی‌های ترکی به اروپا برده شوند که در آنجا بیشتر از دیوارها آویزان می‌شد و یا بر روی میزها قرارمی‌گرفت؛ بنابراین، از آغاز آشناییِ اروپاییان با قالی، آنها به آن به دیدهٔ یک اثر هنری و نه یک زیراَنداز می‌نگریستند. پس از گسترش تجارت در سدهٔ ۱۷، قالی‌های ایرانی به شکل چشمگیری به اروپای غربی شناسانده شدند.

امروزه مراکز عمدهٔ تولید و بافت قالی، کشورهای ایران، پاکستان، هند، ترکیه، شمال آفریقا، منطقهٔ قفقاز، نپال، اسپانیا، ترکمنستان و تبت می‌باشند.

photo_2016-09-03_11-50-52

قالی پازیریک قدیمی‌ترین فرش دنیا است که در سال ۱۳۲۸ (۱۹۴۹) توسط سرگی رودنکو باستان‌شناس روس در دره پازیریک در کنار اشیاء باستانی دیگری در گور یخ‌زدهٔ یکی از فرمانروایان سکایی کشف شد.

 

هنر قالیبافی در شهرستان خمین

این هنر در شهرستان خمین قدمت دیرینه ای دارد و در هر کدام از روستاهای این شهرستان ، فرش به شیوه ای خاص فرهنگ آن روستا بافته می شود .یکی از این روستاها لیلیان است . روستایی که نام خود را از لیدی های ارامنه گرفته است.
هنر قالیبافی ارامنه با کوچ اجباری آنها به ایران، راه پیدا کرد. ارامنه روستانشین، پشم گوسفند را که مادهٔ اساسی قالیبافی است به صورت سنتی ریسیده و با مواد گیاهی رنگزا که در طبیعت یافت می شود، رنگ می کردند و سپس با آن قالی دستباف تولید می کردند.
بارها سیاحان و محققان انگلیسی و آمریکایی در روستاهای ارمنی نشین ایران به جستجو پرداختند و قالی ارمنی باف ایران را از نظر نقش طرح، هماهنگی نقش و رنگ و مرغوبیت جنس الیاف تمجید کردند.
عمده ترین دستبافته های منطقه لیلیان، قالی، گلیم دو روی راه راه، جاجیم و ماشند (رواندازی که بر روی کرسی می انداخته اند) بوده است.
از ویژگیهای فرشبافی این منطقه می توان به استفاده از دار عمودی، مکانیزم تخت باف، به کارگیری گره فارسی، رجشمار بین ۲۶-۳۲ ، اشاره نمود. همچنین رنگرزی به صورت گیاهی انجام می شده است.
طرحهای متداول این منطقه طرح گل پنبه ای، لچک و ترنج، طرح ماهی، طرح کلیسای ، طرح مام میهن و طرح گلدانی افشان هستند.
مردم روستای لیلیان قالی های خود را یک پوده و بسیار فشرده و با مهارت بسیار می بافتند بطوری که قالی سطحی مخملی و نرم پیدا می کرد.
بافندگان این روستا در این صنعت از پشم گوسفندان استفاده و مراحل ریسندگی و رنگرزی را خود انجام می دادند.
در گذشته نقوش قالی لیلیان اصالت خودش را داشت و علاوه بر ویژگی های خاص ، قالیباف آزاد بود که نقش خودش را تفسیر کند اما در قالی امروز لیلیان اگر بافته شود خلاقیت قالیباف کشته شده و بافنده به مجری چشم و گوش بسته ای تبدیل شده که برای بازاریابی دست از خلاقیت کشیده است.
در گذشته ، دست بافته های زنان ارامنه روستای لیلیان به نام قالی لیلیان خمین شهرت جهانی داشت نمونه هایی از این فرش در موزه کشورهای آلمان و آمریکا و برخی دیگر از کشورهای اروپایی نگهداری می شوداما رفته رفته این هنر اصیل با مهاجرت ارامنه از این محل کمرنگ شد و جای خود را به نقش های تحمیلی که با فرهنگ این دیار بیگانه است داد.
امروزه کشور چین به اسم فرش لیلیان خمین فرش تولید و به کشورهای دیگر صادر می کند .

 

photo_2016-09-03_11-52-01

نمونه ای از قالی لیلیان
از روستاهای شهرستان خمین

تهیه: ایمان ابو الحسنی

منبع: کانال تلگرامی صنایع دستی و سوغات خمین

222 views

قالی بران چیست؟

قالی بران چیست
رسم قالی بران با توجه به ارزشی که قالی در گذشته در اقتصاد خانوار های روستایی خمین داشته با آداب و رسوم خاصی همراه بوده است و زمانی که قالیبافان پس از ماه ها زحمت حاصل کارشان را روانه بازار می کردند با آیینی خاص، دست بافته را از دار به پایین آورده و به شکرانه تلاش خود را به جا می آوردند.
بافندگان در ماه های متوالی با سرانگشتان هنرمند خود دانه به دانه گل و بوته را در تافتن تار به پود قالی خلق می کردند و پایان کارخود را با آدابی خاص و با دعای برکت و خیر به انجام می رساندند.
مردم خمین اعتقاد داشتند که بریدن قالی در ایام عید و شادی خوش یمن است بنابراین بیشتر آیین قالی بران خود را در نیمه برات یا نیمه شعبان و یا روزهای پنجشنبه یا جمعه که منتسب به ولی عصر(عج) است و یا میلاد ائمه معصومین (ع) برگزار می کردند.
در باور قالیبافان خمینی در ایام سوگ به ویژه عزای بزرگان دینی و یا در سوگ عزیزان و نزدیکان برپاکردن دار قالی، حضور در پای دار و بریدن آن خوش یمن نبوده و به طور معمول در این ایام فعالیت فرشبافی را راکد می گذاشتند.
آیین روز قالی بران به طور معمول با فراخوان در بین خویشان و همسایگان همراه بوده و همه دور هم گرد می آمدند و صاحب قالی به فراخور ابعاد قالی بساط میهمانی و پذیرایی به راه می انداخت و این رسم برای قالی هایی که ابعاد بزرگ داشت، با نثار قربانی و سفره های شام و ناهار همراه بود.
قالی بران
در این رسم، صاحب قالی با نظافت و آب و جارو، محوطه کارگاه بافت فرش را برای حضور میهمانان حاضر می کرد و با اسفند دود به استقبال همسایگان و اقوام می رفت و میهمانان حاضر نیز با صلوات و خواندن اشعار مجلس را گرم می کردند.
در اآیین قالی بران، قیچی که برای بریدن تارهای قالی از دار انتخاب شده بود،در دست راست دخترها می دادند و بر این باور بودند که این عمل بخت گشایی می کند و یا زنی که سال ها در انتظار فرزند بود با دردست گرفتن این قیچی آرزو و مراد خود را تکرار می کرد و همه برای برآورده شدن حاجات جمع صلوات می فرستادند.
سر ریشه های قالی که چیده می شد به یاد شهید کربلا به آب سپرده می شد و قالیبافان خمینی بر این باور بودند که اقتصاد و معیشت خانوار مانند دیگر ابعاد زندگی باید آمیختگی با مسایل و فرایض دینی داشته باشد.
وقتی قالی از دار به پایین آورده می شد، بساط شادی در بین میهمانان بالا می گرفت و پختن ‘آش قالی’ نیز از دیگر آیین هایی بود که انجام می شد.
بافنده زن در روز قالی بران از همسرش هدیه ای می گرفت و برخی از میهمانان نیز به یمن ثمره چندین ماهه زحمت بافنده برای وی پیش کشی می آوردند.
بریدن قالی
 مراسم قالی بران ۹۵ خمین تیمره
۲۰۱۶۷۲۵۱۲۱۲۱۲۵۶۱۷۵۱۸a
 مراسم قالی بران ۹۵ خمین تیمره
IMGe08d476e4c9becf271ed9f85f207fd4f
هدیه کله قند به بافنده قالی – مراسم قالی بران ۹۵ خمین تیمره
341 views

قالی بران ۱۳۹۶

مراسم قالی بران در سال ۹۶ در مرداد ماه برگزار می گردد. منتظر حضور گرم تمام شما هستیم.

 

 

 

 

 

مطالب مرتبط:

قالی بران چیست؟

قالی بران ۱۳۹۶

جشنواره آئین سنتی قالی بُران در خمین ۱۳۹۵

289 views

جشنواره آئین سنتی قالی بُران در خمین ۱۳۹۵

جشنواره آئین سنتی قالی بُران برای نخستین بار در استان مرکزی، با هدف احیای آداب سنن تاریخی در شهر خمین برگزار شد.
در این جشنواره شما تمام مراحل تهیه قالی را مشاهده خواهید کرد از جمله:
۱- پشم چینی
۲- پشم ریسی(تبدیل پشم به خامه قالی)
۳- رنگ رزی(رنگ کردن خامه های قالی به صورت سنتی)
۴- چله کشی و چله دوانی.
۵- بافت قالی
۶- قالی بران
این جشن همه ساله در اواخر مرداد ماه بر پا می گردد.
منتظر حضور گرمتان هستیم.
جشنواره قالی بران
 ۲۱۵۰۴۰۴
 پشم چینیپشم چینی در مراسم قالی بران خمین تیمره
پشم ریسی
 ریسیدن سنتی پشم گوسفند برای خامه قالی به دست هنرمندان تیمره-قالی بران ۹۵ خمین
جشنواره قالی بران خمین -عکاس :سعید مختاری
 پشم ریسی سنتی

  ریسیدن سنتی پشم گوسفند برای خامه قالی به دست هنرمندان تیمره-قالی بران ۹۵ خمین

 

۲۱۵۰۳۸۳

ریسیدن سنتی پشم گوسفند برای خامه قالی به دست هنرمندان تیمره-قالی بران ۹۵ خمین

۲۱۵۰۳۹۱

ریسیدن سنتی پشم گوسفند برای خامه قالی به دست هنرمندان تیمره-قالی بران ۹۵ خمین

 

IMGd8a2ee358db884ddae2a3fb292ea77df

باز کردن کلاف های ریسیده شده و آماده سارزی باری رنگ رزی- قالی بران ۹۵ خمین تیمره

 

رنگ کردن خامه های ریسیده شده در پاتیل

رنگ کردن خامه های ریسیده شده در پاتیل -قالی بران ۹۵ خمین تیمره

۷۷۷

 

کلاف  کردن خامه های رنگ شده برای بافت قالی به دست هنرمندان تیمره – قالی بران ۹۵ خمین

در خمین به این کار خامه ورکردن نیز می گویند.

 

 

قالی بافی

گره زدن به قالی به دستان پر مهر هنرمندان تیمره – قالی بران ۹۵

جشنواره قالی بران خمین – عکاس :سعید مختاری

photo_2016-08-27_10-45-22

جشنواره قالی بران خمین – عکاس : سعید مختاری

گره زنی قالی

جشنواره قالی بران خمین – عکاس سعید مختاری

photo_2016-08-27_10-51-32

یادگار آیین قالی بران خمین . عکاس :سعید مختاری

photo_2016-08-27_10-50-18

photo_2016-08-27_10-34-20

 

بریدن قالی قالی بران

 

۲۰۱۶۷۲۵۱۲۱۲۱۲۵۶۱۷۵۱۸a

 

photo_2016-08-27_10-34-52

 

photo_2016-08-27_10-34-55

photo_2016-08-27_10-34-58

 

photo_2016-08-27_10-35-02

 

با تشکر فراوان از سازمان میراث فرهنگی خمین جناب آقای دکتر کریمی.

 

 

مطالب مرتبط:

قالی بران چیست؟

قالی بران ۱۳۹۶

جشنواره آئین سنتی قالی بُران در خمین ۱۳۹۵

 

 

 

468 views